ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ: Τι υποδεικνύουν οι τιμές της στις εξετάσεις αίματος και ποιος ο ρόλος της διατροφής.

Η χοληστερόλη ή αλλιώς χοληστερίνη, είναι μία λιπαρή ουσία που απαντάται φυσικά στις μεμβράνες όλων των κυττάρων και στο πλάσμα του αίματος συγκεκριμένα. Ο ανθρώπινος οργανισμός χρειάζεται στην ουσία τη χοληστερόλη για να χτίσει υγιή και λειτουργικά κύτταρα και έτσι να προστατεύσει τους ιστούς και να δημιουργήσει νέους.

Τι συμβαίνει όμως όταν υπάρχει αυξημένη χοληστερόλη στο αίμα μας;

Με τα αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης εναποτίθεται λίπος στα αιμοφόρα αγγεία. Όσο αυξάνεται η εναπόθεση αυτή, τόσο δυσκολεύει η ομαλή ροή αίματος μέσω των αρτηριών στο σώμα μας. Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει στο σχηματισμό θρόμβου με κίνδυνο πρόκλησης εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιακής προσβολής-εμφράγματος.

Η υψηλή χοληστερόλη μπορεί να είναι κληρονομική (οικογενής υπερχοληστερολαιμία), αλλά επίσης, είναι συχνά το αποτέλεσμα ανθυγιεινών επιλογών τρόπου ζωής, που την καθιστούν βέβαια ιάσιμη και ικανή να προληφθεί. Η υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση και η φαρμακευτική αγωγή όπου χρειάζεται, μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της υψηλής χοληστερόλης.

Δυστυχώς δεν υπάρχει συγκεκριμένη συμπτωματολογία για την ανάδειξη της υπερχοληστερολαιμίας. Οι εξετάσεις αίματος είναι αυτές που θα μας δώσουν τα αποτελέσματα.

Λιποπρωτεΐνες και τι μπορεί να προκαλέσει αύξηση της χοληστερόλης.

Η χοληστερόλη συνδέεται με πρωτεΐνες δημιουργώντας στην ουσία τις λιποπρωτεΐνες και μεταφέρεται μέσω του αίματός μας. Υπάρχουν διάφοροι “τύποι” χοληστερόλης, ανάλογα με το τι μεταφέρει η λιποπρωτεΐνη. Αυτοί είναι:

1. Λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας (LDL). Η LDL, η «κακή» χοληστερόλη, μεταφέρει σωματίδια χοληστερόλης σε όλο το σώμα. Η χοληστερόλη LDL συσσωρεύεται στα τοιχώματα των αρτηριών, καθιστώντας τις σκληρές και στενές.
2. Λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας (HDL). Η HDL, η «καλή» χοληστερόλη, συγκεντρώνει θα λέγαμε την περίσσεια χοληστερόλη και τη μεταφέρει πίσω στο ήπαρ.
3. Ένα ολοκληρωμένο λιπιδαιμικό προφίλ συμπεριλαμβάνει τυπικά τα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα. Οι αυξημένες τιμές τους αποτελούν επίσης παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα.
   Τροποποιήσιμοι παράγοντες -όπως η σωματική αδράνεια, η παχυσαρκία και γενικά μια μη ισορροπημένη διατροφή- συμβάλλουν στα επιβλαβή επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων. Μη τροποποιήσιμοι παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, μπορεί επίσης να παίζουν σημαντικό ρόλο.
4. Υπάρχουν και ορισμένες καταστάσεις που συμβάλλουν στη μη φυσιολογική τιμή χοληστερόλης στο αίμα, όπως ο υποθυρεοειδισμός, ο ερυθηματώδης λύκος, ο ιός HIV και η λήψη φαρμάκων για αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η ακμή, η αυξημένη αρτηριακή πίεση, το AIDS.
   
   Παράγοντες κινδύνου.

Συγκεκριμένα, οι παράγοντες που μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο για αυξημένα επίπεδα χοληστερόλης περιλαμβάνουν τα εξής:

1. Κακή διατροφή. Η κατανάλωση πολλών κορεσμένων και τρανς λιπαρών μπορεί να οδηγήσει σε παθολογικά επίπεδα χοληστερόλης. Τα κορεσμένα λίπη βρίσκονται στα λιπαρά κομμάτια κρέατος, στα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα, στα βούτυρα και σφολιάτες. Τα τρανς λιπαρά βρίσκονται συχνά σε συσκευασμένα σνακ ή επιδόρπια. Επομένως, συστήνεται η αποφυγή αυτών των τροφίμων και η αντικατάστασή τους με “καλά” λιπαρά από ξηρούς καρπούς, ελαιόλαδο, αβοκάντο και λιπαρά ψάρια.
2. Υπερβαρότητα ή παχυσαρκία. Ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) 30 ή μεγαλύτερος, αποτελεί παράγοντα κινδύνου. Μεγάλη προσοχή λοιπόν θα πρέπει να δίνεται στην επίτευξη και διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους σώματος.
3. Έλλειψη φυσικής δραστηριότητας. Η άσκηση βοηθά στην ενίσχυση της HDL, της «καλής» χοληστερόλης και η απουσία της τείνει να αυξάνει τον κίνδυνο αυξημένης ολικής χοληστερόλης.
4. Κάπνισμα. Το κάπνισμα από την άλλη, μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της HDL χοληστερόλης.
5. Αλκοόλ. Έχει φανεί ότι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τη συνολική χοληστερόλη.
6. Ηλικία. Ακόμη και τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν υψηλή χοληστερόλη, κυρίως λόγω προδιάθεσης. Βέβαια, κάτι τέτοιο είναι πολύ πιο συχνό φαινόμενο σε άτομα άνω των 40 ετών.
   
   Πρόληψη και αντιμετώπιση.
   
   Σε συνέχεια των παραπάνω, οι οδηγίες για τη διαχείριση των επιπέδων χοληστερόλης και έτσι, για την πρόληψη καρδιακών νοσημάτων, διαμορφώνονται ως εξής:
   
   1. Ακολουθούμε μια δίαιτα χαμηλή σε αλάτι με έμφαση στα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής αλέσεως.
   Περιορίζουμε την ποσότητα των ζωικών λιπών όπως αναφέρθηκε παραπάνω και τα αντικαθιστούμε με μονοακόρεστα και Ω-3 λιπαρά.
   2. Διατηρούμε ένα υγιές σωματικό βάρος.
   3. Αποφεύγουμε το αλκοόλ.
   4. Διακόπτουμε το κάπνισμα και προσπαθούμε να περιορίσουμε το καθημερινό στρες.
   5. Εντάσσουμε στην καθημερινότητά μας ήπια άσκηση για 30 λεπτά.
   

	Φυσιολογική τιμή (mg/dl)	Ήπιος κίνδυνος καρδιοπάθειας (mg/dl)	Υψηλός κίνδυνος καρδιοπάθειας (mg/dl)
Ολική χοληστερόλη	<200	200-239	>240
HDL χοληστερόλη	>60	40-59	<40
LDL χοληστερόλη	<129	130-159	>160
Τριγλυκερίδια	<150	150-199	>200

Συμπερασματικά, βλέπουμε ότι η διατροφή αποτελεί τον νούμερο 1 τροποποιήσιμο παράγοντα για την αντιμετώπιση του προβλήματος και την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Επομένως, είναι στο χέρι μας να ελέγξουμε προς όφελός μας τον δείκτη αυτό υγείας! Δεν ξεχνάμε να κάνουμε τις εξετάσεις μας όπως προβλέπονται και να συμβουλευόμαστε τον θεράποντα ιατρό και το διαιτολόγο που μας παρακολουθούν.

Πηγές:
Mayo Clinic, 2021. High cholesterol – Symptoms and causes.
Αντώνιος Ζαμπέλας, 2014. Κλινική διαιτολογία και διατροφή με στοιχεία παθολογίας. Εκδόσεις Π.Χ Πασχαλίδης.
American Heart Association. 2005 Guidelines, www.americanheart.org.