Χειμώνας Ολλανδικής Πείνας (Dutch Hunger Winter). Ποια τα ευρήματα της μελέτης σχετικά με τα παιδιά;

Ο Χειμώνας της Ολλανδικής Πείνας (Dutch Hunger Winter), είναι μία μελέτη με πολλά σημαντικά ευρήματα η οποία βασίστηκε στα γεγονότα του 1944 στην Ολλανδία. Στο PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America), οι Rooij et al. παρουσίασαν ένα κεφάλαιο σχετικά με τη μελέτη πάνω στα παιδιά του Χειμώνα της Ολλανδικής Πείνας.

Φάνηκε λοιπόν ότι, εκτός από τις επιδράσεις του περιορισμού της τροφής στη μήτρα, στο μεταβολισμό και στην καρδιαγγειακή υγεία, υπάρχουν επιπτώσεις και στην έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών που σχετίζεται με την ηλικία.
Το χειμώνα και την άνοιξη του 1944 μετά από απεργία των σιδηροδρόμων, η γερμανική κατοχή περιόρισε τα σιτηρέσια με αποτέλεσμα όλοι οι άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων, στη δυτική περιοχή της Ολλανδίας (συμπεριλαμβανομένου του Άμστερνταμ), να προσλαμβάνουν μόλις 400–800 θερμίδες/ημέρα. Ο λιμός έπληξε ανθρώπους από όλες τις κοινωνικές τάξεις ενώ, ακολούθησε αυξανόμενη ευημερία στη μεταπολεμική περίοδο. Έτσι, η ολλανδική μελέτη "Hunger Winter", από την οποία τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν για πρώτη φορά το 1976, παρέχει ένα πάρα πολύ καλά σχεδιασμένο -αν και τραγικό- ανθρώπινο πείραμα για τις επιπτώσεις της ενδομήτριας στέρησης στην υγεία των ενηλίκων μετέπειτα.

Μία από τις σημαντικότερες παρατηρήσεις της εν λόγω μελέτης ήταν ότι οι ενδομήτριες εκθέσεις με μακροχρόνιες συνέπειες στην υγεία κατά την ενήλικη ζωή, δεν καταλήγουν απαραίτητα και σε αυξημένο βάρος γέννησης. Γυναίκες που βίωσαν το λιμό κατά τη διάρκεια της μεσαίας έως όψιμης κύησης είχαν μωρά με σημαντικά μειωμένο βάρος γέννησης. Ωστόσο, τα μωρά των οποίων οι μητέρες εκτέθηκαν στο λιμό μόνο κατά την πρώιμη κύηση, είχαν φυσιολογικό βάρος γέννησης. Βέβαια, μεγάλωσαν με υψηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας από εκείνα που γεννήθηκαν πριν και μετά τον πόλεμο και υψηλότερα ποσοστά από εκείνα που εκτέθηκαν κατά τη διάστημα της μέσης έως και ύστερης κύησης. Έτσι, αν και το μειωμένο βάρος μπορεί να αποτελεί δείκτη για ενδομήτρια στέρηση θρεπτικών συστατικών, δεν είναι η απαραίτητα η αιτία για μεταγενέστερες νόσους κατά την ενηλικίωση.

Μια ακόμη παρατήρηση της μελέτης ήταν η εξής. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, όσοι εκτέθηκαν στο λιμό κατά την πρώιμη κύηση παρουσίασαν αυξημένα ποσοστά παχυσαρκίας σε σχέση με τη μέση και ύστερη κύηση και ταυτόχρονα παρουσίασαν αλλοιωμένα προφίλ λιπιδίων και καρδιαγγειακά νοσήματα. Αντίθετα, οι δείκτες μειωμένης νεφρικής λειτουργίας παρατηρήθηκαν σε αυτούς που εκτέθηκαν στα μέσα της εγκυμοσύνης. 

Είναι ενδιαφέρον ότι, αν και η σημασία της έκθεσης αυτής κατά την πρώιμη κύηση εντοπίστηκε τόσα χρόνια πριν, ο λόγος που αυτή η περίοδος είναι σημαντική δεν είναι ακόμα πλήρως κατανοητός. 
Όπως αναλύθηκε από τους Rooij et al, οι δομές του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος σχηματίζονται στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης και κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου πιθανότατα συμβαίνουν αλλαγές ικανές να επηρεάσουν αργότερα τυχόν υποκείμενες ψυχικές ασθένειες, αλλοιωμένα κέντρα ρύθμισης της όρεξης ή ακόμη και μειώσεις στη γνωστική λειτουργία. Άλλοι έχουν δείξει ότι οι αλλαγές στην ανάπτυξη του πλακούντα, που ξεπερνούν εκείνη του εμβρύου στην πρώιμη κύηση, προγραμματίζονται από τον περιορισμό της τροφής. Επειδή ο πλακούντας είναι υπεύθυνος για την παροχή θρεπτικών συστατικών και οξυγόνου στο έμβρυο και επειδή απελευθερώνει ορμόνες που προσαρμόζουν τη μητέρα στις εμβρυϊκές ανάγκες, οποιαδήποτε παροδική έκθεση σε στέρηση ή υπερβολική επίδραση που επηρεάζει την ανάπτυξη του πλακούντα μπορεί να επηρεάσει το έμβρυο σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής του.

Τέλος, στην πορεία των εμβρύων που έχουν αντιμετωπίσει την έλλειψη θρεπτικών συστατικών, ρόλο φαίνεται να παίζει και το κατά πόσο βρέθηκαν μετά τη στέρηση σε περιβάλλον αφθονίας όσον αφορά στη διαθεσιμότητα της τροφής τους.

Πηγές:
1. Laura C. Schulz (2010). The Dutch Hunger Winter and the developmental origins of health and disease. 
Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America

2.Rooij WH Sr., Yonker JE, Painter RC, Roseboom TJ (2010) Prenatal undernutrition and cognitive function in late adulthood. Proc Natl Acad Sci USA 107:16881–16886.







 

Activeat Team – Η ομάδα του Activeat

2410551537

Λάμπρου Κατσώνη 22, Λάρισα