Η σωματική άσκηση στο διαβήτη

Η σωματική άσκηση θεωρείται αναπόσπαστο τμήμα, μαζί με την κατάλληλη διατροφή και τη φαρμακευτική αγωγή, της θεραπείας των ατόμων με διαβήτη. Με την καθημερινή διαχείριση της πάθησης όπως παρακολούθηση της γλυκόζης, μέτρηση των υδατανθράκων και λοιπών μακροθρεπτικών συστατικών, της δόσης ινσουλίνης αν λαμβάνεται και τη διαχείριση του άγχους σε περίπτωση προετοιμασίας ενός αγώνα, μπορούν οι αθλητές να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις κάθε αθλήματος τόσο σε ερασιτεχνικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο.

Οφέλη της άσκησης

Με την άσκηση βελτιώνεται η ευαισθησία στην ινσουλίνη και επιτυγχάνεται η απώλεια του πλεονάζοντος σωματικού βάρους, που είναι ένα από τα κύρια προβλήματα στα άτομα με διαβήτη τύπου 2. Η άσκηση έχει ευμενείς επιδράσεις στην καρδιά και στα αγγεία και οι ασκούμενοι έχουν μικρότερες τιμές αρτηριακής πίεσης και καλύτερες τιμές λιπιδίων σε σχέση με άτομα ανάλογου φύλου και ηλικίας που δεν ασκούνται.

Η διάρκεια και η ένταση έχουν σημασία

Η άσκηση χαρακτηρίζεται από τη διάρκεια και την ένταση…

  • Σύντομη, όταν έχει διάρκεια μέχρι 30 λεπτά
  • Ενδιάμεση, όταν η διάρκεια είναι 30 – 60 λεπτά
  • Και παρατεταμένη όταν η διάρκειά της είναι μεγαλύτερη από 60 λεπτά

Για το χαρακτηρισμό της έντασης της άσκησης χρησιμοποιείται η μέγιστη πρόσληψη οξυγόνου (VO2 max) ή αλλιώς η μέγιστη ποσότητα οξυγόνου που μπορούν καταναλώσουν οι ιστοί και με τον (μέγιστο καρδιακό ρυθμό %). Ο μέγιστος καρδιακός ρυθμός μπορεί να υπολογιστεί με την παρακάτω εξίσωση (Μέγιστος καρδιακός ρυθμός = 220- ηλικία σε έτη).

Έλεγχος πριν και κατά τη διάρκεια της άσκησης

Οι διαβητικοί πρέπει να δίνουν μεγάλη προσοχή στα επίπεδα γλυκόζης εφόσον υπάρχει κίνδυνος υπογλυκαιμίας. Συστάσεις όσον αφορά στην άσκηση είναι οι εξής:

  • Πριν την άσκηση πρέπει να προηγείται μέτρηση της γλυκόζης στο αίμα. Όταν η γλυκόζη στο αίμα είναι μεγαλύτερη από 250 mg/dl  πρέπει να γίνεται εξέταση για την ύπαρξη οξόνης στο αίμα ή στα ούρα. Όταν υπάρχει οξόνη η άσκηση πρέπει να αναβάλλεται,  ανεξάρτητα από τον τύπο του διαβήτη, μέχρι να διορθωθεί η διαταραχή.
  • Η άσκηση σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 πρέπει να αναστέλλεται όταν η γλυκόζη στο αίμα στους ενήλικες είναι μεγαλύτερη από 300 mg/dl ή στα παιδιά μεγαλύτερη από 400 mg/dl
  • Τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 πρέπει να αναβάλουν την άσκηση όταν η γλυκόζη στο αίμα είναι μεγαλύτερη από 400mg/dl, ανεξάρτητα από το αν λαμβάνουν ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά δισκία
  • Όταν η γλυκόζη στο αίμα πριν την άσκηση είναι μικρότερη από 100 mg/dl πρέπει να προηγείται η κατανάλωση κάποιου υδατανθρακούχου γεύματος, ανεξάρτητα από τον τύπο του διαβήτη

Ενυδάτωση

Απαιτείται επαρκής ενυδάτωση πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την προπόνηση για τη διατήρηση του όγκου πλάσματος και τη θερμορύθμιση. Η πρόσληψη υγρών τείνει να είναι υψηλότερη σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 γιατί η υπεργλυκαιμία προκαλεί δίψα και αυξάνει την απώλεια νερού στα ούρα.

Σημεία προσοχής

Για να είναι η άσκηση ωφέλιμη για την καρδιά και τα αγγεία πρέπει να διαρκεί τουλάχιστον 30 λεπτά με συχνότητα τουλάχιστον 3 φορές την εβδομάδα. Ένα άτομο με διαβήτη πριν μπει σε ένα πρόγραμμα μέτριας η έντονης έντασης θα πρέπει προηγουμένως να έχει επισκεφτεί το γιατρό του, ώστε να καθορίσει εκείνος τον τύπο της άσκησης ανάλογα με το ιστορικό και τις επιπλοκές που μπορούν να προκύψουν.

Τα άτομα με διαβήτη που αντιμετωπίζονται με μονάδες ινσουλίνης ή αντιδιαβητικά δισκία υπάρχει περίπτωση να εμφανίσουν καθυστερημένη υπογλυκαιμία, ως και 24 ώρες μετά την άσκηση. Αυτό συμβαίνει διότι με την άσκηση παρατηρείται παρατεταμένη βελτίωση της ευαισθησίας των ιστών στην ινσουλίνη δηλαδή, μεγαλύτερη δέσμευση γλυκόζης μετά το πέρας της άσκησης για αρκετές ώρες με αποτέλεσμα τη μείωση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα. Για το λόγο αυτό απαιτείται κατάλληλη προσαρμογή διατροφικών απαιτήσεων και δόσεων ινσουλίνης ή αντιδιαβητικών δισκίων!

Πηγές:

  1. Αντώνιος Ζαμπέλας, 2011, Κλινική διαιτολόγια και διατροφή με στοιχεία παθολογίας, Εκδοσεις Π.Χ. Πασχαλιδης – Broken Hill Publishers LTD.
  2. Michael C.Riddell et al., The competitive athlete with type 1 diabetes, Diabetologia, 2020 Aug;63(8):1475-1490.
  3. American Diabetes Association.

Activeat Team – Η ομάδα του Activeat

2410551537

Λάμπρου Κατσώνη 22, Λάρισα