Παιδί και συμπληρώματα. Χρειάζονται τελικά στα πλαίσια μιας ισορροπημένης διατροφής;

Οι ανάγκες των παιδιών σε θρεπτικά συστατικά εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, το μέγεθος του σώματός τους, την ανάπτυξη και το επίπεδο δραστηριότητάς τους. Σύμφωνα με την επιστημονική κοινότητα, τα παιδιά ηλικίας 2-8 ετών χρειάζονται 1.000-1.400 θερμίδες την ημέρα. Τα παιδιά ηλικίας 9–13 ετών χρειάζονται 1.400–2.000 θερμίδες καθημερινά, ανάλογα βέβαια με ορισμένους παράγοντες όπως τη φυσική τους δραστηριότητα μέσα στην ημέρα [1]. Εκτός από το να περιλαμβάνει τις απαιτούμενες θερμίδες, η διατροφή ενός παιδιού θα πρέπει να πληροί τις ακόλουθες Διαιτητικές Προσλήψεις Αναφοράς (DRIs):

Θρεπτικό συστατικό	DRI για ηλικίες 1–3	DRI για ηλικίες 4–8
Ασβέστιο	700 mg	1,000 mg
Σίδηρος	7 mg	10 mg
Βιταμίνη A	300 mcg	400 mcg
Βιταμίνη B12	0.9 mcg	1.2 mcg
Βιταμίνη C	15 mg	25 mg
Βιταμίνη D	600 IU (15 mcg)	600 IU (15 mcg)

Υπογραμμίζεται σε αυτό το σημείο ότι, τα παιδιά χρειάζονται ορισμένες ποσότητες από τα παραπάνω αλλά και από κάθε βιταμίνη και μέταλλο για τη σωστή ανάπτυξη και υγεία, αλλά οι ακριβείς ποσότητες ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία και τους υπόλοιπους παράγοντες που αναφέρθηκαν. Παράδειγμα, τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται διαφορετικές ποσότητες θρεπτικών συστατικών από τα μικρότερα για να υποστηρίξουν τη βέλτιστη υγεία και ανάπτυξη.

Χρειάζονται τα συμπληρώματα στη διατροφή του παιδιού;

Γενικά, οι μελέτες καταλήγουν στο ότι τα παιδιά που ακολουθούν μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή δε χρειάζονται συμπληρώματα βιταμινών, μετάλλων κ.ό.κ. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής και οι Διατροφικές Κατευθυντήριες Γραμμές του USDA για τους Αμερικανούς δε συνιστούν συμπληρώματα πέραν της Συνιστώμενης Ημερήσιας Πρόσληψης για υγιή παιδιά ηλικίας άνω του 1 έτους που έχουν μια ισορροπημένη διατροφή. Αντίθετα, προτείνουν κατανάλωση ποικιλίας φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, γαλακτοκομικών προϊόντων και πρωτεϊνούχων τροφών για την επαρκή κάλυψη των αναγκών τους. Αυτές οι τροφές περιέχουν όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για τη σωστή ανάπτυξη στα παιδιά [3]. Βέβαια, υπάρχουν και ορισμένες περιπτώσεις που μπορεί να συσταθεί η λήψη κάποιου συμπληρώματος. Πιο συγκεκριμένα:

Συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων μπορεί να είναι απαραίτητα για παιδιά που διατρέχουν κίνδυνο ελλείψεων, όπως εκείνα που:

1. Ακολουθούν μια χορτοφαγική ή vegan διατροφή
2. Πάσχουν από κάποιο νόσημα που επηρεάζει την απορρόφηση ή αυξάνει την ανάγκη για θρεπτικά συστατικά, όπως κοιλιοκάκη, καρκίνο, κυστική ίνωση ή κάποια ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (ΙΦΝΕ)
3. Υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση που επηρεάζει το έντερο ή το στομάχι τους.
4. Είναι εξαιρετικά επιλεκτικά (picky eaters) και δυσκολεύονται να φάνε ποικιλία τροφών.

Οι χορτοφαγικές δίαιτες μπορεί να είναι ιδιαίτερα ελλιπείς εάν ορισμένα θρεπτικά συστατικά - όπως η βιταμίνη Β12, η ​​οποία βρίσκεται φυσικά σε ζωικές τροφές - δεν αντικατασταθούν με συμπληρώματα ή εμπλουτισμένα τρόφιμα. Η αποτυχία αντικατάστασης αυτών των θρεπτικών συστατικών στη διατροφή των παιδιών μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές συνέπειες, όπως μη φυσιολογική ανάπτυξη και αναπτυξιακή καθυστέρηση [4].

Ωστόσο, είναι εφικτό σε αυτές τις περιπτώσεις να λαμβάνονται επαρκώς τα θρεπτικά συστατικά από τη διατροφή, εάν οι γονείς ενσωματώνουν φυτικές τροφές-πηγές ή τροφές-εμπλουτισμένες με ορισμένες αναγκαίες βιταμίνες και μέταλλα όπως ασβέστιο, σίδηρο, ψευδάργυρο, βιταμίνες Β12 και D [5].

Τα παιδιά με κοιλιοκάκη ή ΙΦΝΕ μπορεί να δυσαπορρόφηση, ιδιαίτερα σιδήρου, ψευδαργύρου και βιταμίνης D. Αυτό συμβαίνει επειδή αυτές οι καταστάσεις στην ουσία προκαλούν βλάβη στις περιοχές του εντέρου που απορροφούν τα μικροθρεπτικά συστατικά [6,7,8].

Tα παιδιά με κυστική ίνωση έχουν πρόβλημα στην απορρόφηση του λίπους και, ως εκ τούτου, μπορεί να μην απορροφούν επαρκώς τις λιποδιαλυτές βιταμίνες A, D, E και K [9].

Επιπλέον, τα παιδιά με καρκίνο και άλλες ασθένειες που προκαλούν αυξημένες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά μπορεί να χρειάζονται ορισμένα συμπληρώματα για την πρόληψη του υποσιτισμού που σχετίζεται με ασθένειες.

Τέλος, ορισμένες μελέτες έχουν συνδέσει την επιλεκτική διατροφή στην παιδική ηλικία με χαμηλή πρόσληψη μικροθρεπτικών συστατικών. Μια μελέτη σε 937 παιδιά ηλικίας 3-7 ετών διαπίστωσε ότι η επιλεκτική διατροφή συνδέεται στενά με χαμηλή πρόσληψη σιδήρου και ψευδαργύρου. Ωστόσο, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα επίπεδα αυτών των μετάλλων στο αίμα δεν ήταν σημαντικά διαφορετικά στους picky σε σύγκριση με τους non-picky eaters [10].

Συμπερασματικά, τα παιδιά που έχουν μια υγιεινή, ισορροπημένη, με ποικιλία διατροφή συνήθως ικανοποιούν τις ανάγκες τους σε θρεπτικά συστατικά μέσω της τροφής.
Ωστόσο, τα συμπληρώματα βιταμινών μπορεί να είναι απαραίτητα στις περιπτώσεις που παρατέθηκαν.
Όταν χορηγούμε βιταμίνες σε παιδιά, φροντίζουμε να είναι στις κατάλληλες δόσεις για παιδιά τηρώντας τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.
Επίσης, δε χορηγούμε στο παιδί συμπληρώματα χωρίς τεκμηριωμένα στοιχεία ανεπάρκειας, οπότε οι εξετάσεις αίματος είναι απαραίτητες.

Βιβλιογραφικές αναφορές:

[1]: HealthyChildren.org, Committee on Nutrition (Copyright © 2016 American Academy of Pediatrics), 8/20/2020.

[2]: National Institutes of Health office of Dietary Supplements, Nutrient Recommendations: Dietary Reference Intakes (DRI)

[3]: Naroa Andueza et al., Effectiveness of Nutritional Strategies on Improving the Quality of Diet of Children from 6 to 12 Years Old: A Systematic Review, Nutrients. 2022 Jan; 14(2): 372.

[4]: Rahul Jain  et al., Vitamin B12 deficiency in children: a treatable cause of neurodevelopmental delay, J Child Neurol. 2015 Apr;30(5):641-3.

[5]: Silvia Rudloff et al., Vegetarian diets in childhood and adolescence, Mol Cell Pediatr. 2019 Dec; 6: 4.

[6]: Doaa El Amrousy  et al., Vitamin D in Children With Inflammatory Bowel Disease: A Randomized Controlled Clinical Trial, J Clin Gastroenterol. 2021 Oct 1;55(9):815-820.

[7]: Alka Goyal et al., Anemia in Children With Inflammatory Bowel Disease: A Position Paper by the IBD Committee of the North American Society of Pediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition, J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2020 Oct;71(4):563-582.

[8]: Yasin Sahin, Celiac disease in children: A review of the literature, World J Clin Pediatr. 2021 Jul 9; 10(4): 53–71.

[9]: Maria G. Grammatikopoulou et al., Standards of Nutritional Care for Patients with Cystic Fibrosis: A Methodological Primer and AGREE II Analysis of Guidelines, Children (Basel). 2021 Dec; 8(12): 1180.

[10]: Yong Xue et al., Growth and Development in Chinese Pre-Schoolers with Picky Eating Behaviour: A Cross-Sectional Study, PLoS One. 2015; 10(4): e0123664.